نقش pH مناسب شامپوهای درمانی در حفظ سلامت مو و پوست سر

نقش pH مناسب شامپوهای درمانی در حفظ سلامت مو و پوست سر

دکتر حمیدرضا احمدی آشتیانی (عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران و عضو هیات علمی مرکز تحقیقات فرآورده های آرایشی و بهداشتی کشور)

آناهیتا سمیعی (کارشناس ارشد بخش آرایشی و بهداشتی شرکت سپیتاک)

داشتن پوست و موی زیبا، از آرزوهای هر فردی به شمار می‌آید و افراد همواره در تلاشند با استفاده از عوامل مختلف از جمله تغذیه سالم و محصولات مراقبتی، سلامت و زیبایی پوست و مو خود را افزایش دهند. یکی از عواملی که نقش مهمی در سلامت پوست و مو دارد، فاکتور pH است. pH یک کمیت لگاریتمی است که میزان اسیدی یا بازی بودن یک ماده را مشخص می کند. pH از عبارت Hydrogene of Power گرفته شده است که به معنی قدرت یونی هیدروژن می باشد. گستره تغییرات pH بین ۱ تا ۱۴ است به طوریکه ۷pH= خنثی است. در این pH بین یون‌های پروتون (H+) و یون‌های هیدروکسیل (OH-) تعادل وجود دارد. حال زمانیکه میزان یون‌های پروتون افزایش یابد عدد pH به زیر ۷ می‌رسد که در این حالت pH اسیدی می‌باشد. با کاهش یون‌های پروتون، عدد pH بالاتر از ۷ رفته و در این حالت pH قلیایی یا بازی است. ‌pHای که در آن مجموع تعداد بار مثبت و منفی پروتئین یا ذره، با هم برابر باشد و مهاجرت الکتریکی در ذره یا پروتئین رخ ندهد، نقطه ایزویونیک نامیده می شود. نقطه ایزو الکتریک حدود ۶۷/۳ و نقطه ایزویونیک حدود۶/۵ است. زمانیکه که pH در حدود نقطه ایزوالکتریک است، مو فاقد بار است.
بسیاری از عوامل مثل بیماری‌ها، شرایط آب و هوایی و داروها می‌توانند باعث تغییرات pH پوست و مو می‌شوند. از جمله عوامل مهم تغییرات pH، محصولات پوست و مو هستند. این محصولات گاها می‌توانند باعث تنظیم pH پوست و مو شده و برای بدن مفید باشند و گاها تغییرات pH که توسط این محصولات ایجاد می‌شوند، برای پوست و مو مضر هستند. لذا پوست و مو شدیداٌ به تغییرات pH محصولاتی که در سطح آن استفاده می شود حساس هستند.
pH پوست سر در حالت طبیعی ۵/۵ و pH ساقه مو ۶۷/۳ است. بدین معنی که pH پوست سر و مو کمی اسیدی است. وجود و حفظ این pH در سطح پوست از رشد بیش از حد باکتری‌ها به خصوص پروپیونی باکتریوم آکنه (باکتری عامل آکنه) و استافیلوکوک‌ها (باکتری‌های عامل عفونت‌های پوستی مثل زرد زخم) جلوگیری می‌نماید. به صورت طبیعی، پوست به کمک مکانیزم‌های مختلف، pH اسیدی خود را حفظ می‌کند. یکی از این مکانیزم‌ها، تنفس سطحی پوست بدن و سر است که باعث اسیدی شدن پوست و مو می شود. عامل دیگر، وجود میکروارگانیزم‌هایی در سطح پوست است که جزء فلور طبیعی پوست به شمار می‌آیند. این میکروارگانیزم‌ها باعث رهاسازی متابولیت‌هایی می‌شوند که در اسیدی شدن پوست و مو موثرند. ترکیبات لایه شاخی پوست و کراتین نیز در حفظ pH اسیدی پوست موثرند.
بنابراین حفظ pH اسیدی پوست و مو اهمیت بسیاری دارد. طبق تحقیقات جدید، پوست و موها دارای یک اسید طبیعی سطحی هستند که سبب حفاظت آنها در مقابل بیماری ها و به خصوص باکتری های مضر می گردد. برای هر چه زیباتر کردن پوست و موها باید به عنوان یک اصل پذیرفت که این اسید بعد از شستن، بتواند روی پوست حالت موازنه را برقرار کند و برای حصول این منظور، استفاده از محصولات مراقبتی پوست و مو مناسب، اهمیت بسزایی دارد. هر محصولی که در ارتباط با مو مصرف می شود، اگرpH بالاتر از ۶/۳ داشته باشد، باعث حذف کامل چربی های پوست شده و پوست را به سمت خشک شدن سوق می دهد، همچنین می تواند بار الکتریکی منفی در سطح تار های مو را افزایش دهد. خشکی مو سبب جدا شدن کوتیکول‌ها از سطح ساقه مو می‌شود که نتیجه این امر، زبری، عدم درخشندگی، افزایش اصطکاک بین تارهای مو، عدم شانه پذیری و در نهایت موخوره است. افزایش بار الکتریکی نیز سبب ایجاد دافعه بین دسته‌های مو و اصطکاک در میان آن‌ها، شکنندگی تارهای مو و صدمه به لایه شاخی پوست می‌شود. به دلیل اینکه pH تارهای مو ۶۷/۳ است، pH نزدیک به ۶۷/۳ توانایی کمتری در افزایش تجعد و بار الکتریکی منفی‌ای که به طور طبیعی در تارهای مو است، را دارا می‌باشد.
روش‌های مختلفی برای محدود کردن صدمه های وارده به مو وجود دارد، که یکی از آن ها استفاده از شامپو‌هایی است که از آلکالیزااسیون ساقه مو جلوگیری می کند. اکثر دترجنت‌ها pH قلیایی دارند، که سبب آماس کوتیکول و ایجاد خلل و فرج در آن می شوند. این آماس، محافط کوتیکولی را سست و باعث آسیب به ساقه مو می شود. آماس مو می‌تواند به وسیله ایجاد pH مناسب در پوست، به طور مثال افزودن مواد اسیدی مانند اسید گلیکولیک به شامپوها، از بین برود. در طول دهه ۱۹۹۰، تولید کنندگان محصولات پوست و مو، با افزودن اسید گلیکولیک به شامپوها، مشتریان زیادی را جذب کردند. استفاده از شامپوهای اسیدی، سبب حفظ پیکره کوتیکول مو و جلوگیری از آسیب‌های ناشی از رنگ کردن موها می‌شود.
یک شامپو از اجزاء مختلفی تشکیل شده که شامل عوامل پاک کننده (سورفکتانت)، مواد مراقبتی خاص، افزودنی‌ها و عوامل سالم‌سازی است. جهت دست‌یابی به محصولی که دارای قدرت شویندگی مناسب و حداقل اثر تحریک‌کنندگی روی پوست باشد، از اختلاط سورفکتانت‌ها با هم بهره می‌گیرند. از آن‌جا که اثر تحریک کنندگی سورفکتانت‌ها به غلظت بستگی دارد استفاده از مجموعه سورفکتانت‌ها باعث می‌شود از غلظت پائین‌تر هر سورفکتانت استفاده شود و تحریک به حداقل برسد. سورفکتانت‌ها آمفی‌فیلیک یعنی هم چربی‌دوست و هم آب‌دوست هستند؛ قسمت چربی دوست به سبوم و قسمت آب دوست به آب متصل می‌شود تا بدین وسیله سبوم را با شست و شو توسط آب از بین ببرند. بر اساس جنس مو و کاربرد شامپوها، ۵ نوع سورفکتانت شامپو وجود دارد: آنیونی، کاتیونی، آمفوتری و غیر یونی.
برای جلوگیری از آسیب به پوست سر و افزایش بار منفی تار مو که سبب تجعد می‌شوند، علاوه بر گنجاندن عوامل آنتی‌استاتیک در شامپوها و فرمول‌های نرم کننده‌ها، نباید pH آن‌ها بالاتر از۵/۵ باشد. برای کاهش اثرات مولد الکتریسیته ساکن، که توسط سورفکتانت‌های آنیونی ایجاد می‌شود، به برخی از شامپوها، سورفکتانت‌های کاتیونی، آمفوتری و غیر یونی افزوده می‌شود. سورفکتانت‌های کاتیونی که حاوی بار مثبت هستند، به سرعت به بار منفی دسته مویی که به علت سورفکتانت‌های آنیونی ایجاد شده است، متصل می‌شوند تا از اثرات تجعد جلوگیری کنند. اگر محصولات آرایشی مو دارای pH بالاتر از ۶۷/۳ باشند، باید اجزای کاتیونی را به فرمول آن‌ها، افزود، تا بار الکتریکی منفی خالص آن‌ها توسط بار الکتریکی مثبت جذب شود. اگر شامپویی دارای pH بالاتر از ۶۷/۳ است و اجزای کاتیونی به آن افزوده نشود، نیروهای الکترواستاتیک و اصطکاکی به شدت افزایش می‌یابند و منجر به آسیب به مو و لایه شاخی پوست سر می‌شوند.
استفاده از شامپوهایی که فاقد عوامل کاتیونی است، نیازمند استفاده از نرم کننده‌ها پس از استفاده از شامپو است. باید توجه داشت که pH بالای ۵/۵ در پوست سر، ممکن است سبب آزردگی و سوزش پوست سر شود.
با توجه به موارد ذکر شده، pH نقش مهمی در حفظ سلامت، شادابی و زیبایی پوست و مو دارد و محصولات پوست و مو در این میان جز عوامل مهم و تاثیر گذارند. شامپو های تخصصی کازموسپ، به گونه‌ای فرموله شده اند که با تنظیم pH پوست و مو، خشکی مو و پوست سر و عوارض ناشی از اختلال در این فاکتور را کاهش داده و به زیبایی و سلامت پوست و مو کمک می‌کند.

نوشتهٔ پیشین
بیوسورفکتانت ها
نوشتهٔ بعدی
تحریک رشد فولیکول‌ موهای ابرو جادوی فرمولاسیون پیشرفته سرم تقویت کننده و پرپشت کننده ابرو لاناتورا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

فهرست